(optymistyczna elektroniczna muzyka rockowa)
(lekka muzyka fortepianowa)
Jedną z najbardziej ekscytujących rzeczy w geografii
fizycznej jest to, że może ona
pomóc odkryć niektóre ukryte tajemnice naszej planety.
A takie krajobrazy pełne są ukrytych tajemnic.
Ale łatwo je przegapić, jeśli ich nie szukamy.
Jesteśmy tutaj, w Teesdale, w North
Yorkshire, iw ten zimowy dzień ukryta jest
wielka tajemnica tuż pod naszymi stopami.
W środku tej szerokiej doliny w kształcie litery
U mamy wzgórze o wysokości około 20 metrów.
Ale dlaczego tu jest?
Co mogło stworzyć tę formę terenu?
Zobaczmy, czy możemy znaleźć ukryte wskazówki.
Pierwsza wskazówka ma kształt wzgórza.
Jeśli spojrzymy na stronę zwróconą w górę
doliny, zobaczymy, że jest stromo opadająca.
Ale po stronie skierowanej w dół
zbocza jest znacznie łagodniejsza.
Wygląda prawie jak jajko, które
zostało w połowie zakopane w ziemi.
Druga wskazówka ma ogólny kształt.
Zamiast wąskiej, wyrzeźbionej w kształcie litery
V doliny rzeki, która jest powszechna w górskich środowiskach,
mamy tutaj tę dużą, szeroką dolinę w kształcie litery U.
A to mówi nam, że
ta dolina została wyrzeźbiona przez lód.
Jeszcze 14 lub 15 tysięcy lat
temu dolina ta byłaby wypełniona
lodem, który płynąłby w dół doliny.
Co wiemy o lodowcach?
Lodowce tworzą się w bardzo zimnym środowisku, gdzie śnieg gromadzi
się z czasem i ulega kompresji w lód.
Lód następnie powoli spływa w dół
zbocza i wycina się w dnie doliny
poprzez ścieranie i wyrywanie.
Ale podstawa lodowca rzeźbi i formuje duże
stosy osadów, gdy płynie w dół doliny.
Tak jak zmarszczki na dnie rzeki.
(miękka muzyka gitarowa)
Tak wygląda
osad u podstawy lodowca.
Widać tutaj, że mamy ten osad,
który składa się z mieszaniny drobnych
cząstek osadu, tych małych kamyków
i tych dużych głazów.
A ta chaotyczna mieszanka materiałów
znana jest jako „lodowaty gleb”.
Gdy lód topi się u
podstawy lodowca, nasyca osad i ułatwia
formowanie go i kształtowanie
dzięki sile lodowca przepływającego przez jego szczyt.
Ten proces nazywamy „subglacjalną deformacją osadu”.
Tak więc „pod-”, jak łódź podwodna, która znajdowałaby się pod
wodą, tutaj „lodowiec” oznacza pod lodowcem.
Odkształcenie osadu
subglacjalnego odnosi się do formowania
lub deformacji osadu pod lodowcem.
Jeśli przyjrzymy się uważnie jednemu z
głazów, które wyjęliśmy z tego
lodowca, możemy znaleźć jedną ostatnią wskazówkę,
która pokazuje nam, że osad został złożony pod lodowcem.
Jeśli przyjrzymy się bliżej powierzchni głazu, odkryjemy,
że jest pokryta tymi zadrapaniami
lub tymi prążkami.
Zostałyby one stworzone
jako głazy w tym
gnieździe, pocierały się o siebie, gdy
glebę formowano i rzeźbiono pod ruchomym lodowcem.
To jest trochę
lodowcowego dna i jest nasycony wodą,
tak jak znaleźlibyśmy u podstawy lodowca, gdzie topnieje lód.
Lodowiec płynąłby nad
szczytem tego lodowcowego dna.
Kiedy lodowiec spływa w dół
doliny, czasami wchodzi w
kontakt ze sztywniejszym,
lepkim, cięższym kawałkiem osadu na dnie doliny.
Kiedy to się stanie, cały osad
gromadzi się, lód przepływa przez jego
szczyt, a następnie kontynuuje w dół doliny,
tworząc to wzgórze, ze stromym bokiem
skierowanym w stronę doliny i gładszą, opływową
stroną skierowaną w dół doliny nadal płynął.
Dzięki tym wszystkim wskazówkom krajobraz ujawnił
nam tajemnicę tego, jak powstało wzgórze.
Został stworzony przez lodowiec płynący po ziemi,
formujący i rzeźbiący osad pod
nim, w procesie, który nazywamy subglacjalną deformacją osadu.
I nazywamy te formy terenu „drumlinami”.
Długość bębnów może wynosić od
około 50 metrów do kilku kilometrów.
Ich wysokość waha się od kilku
metrów wysokości do 100 metrów wysokości, lub pięciokrotnie
większa niż ta perkusista za mną.
Tutaj, w Holwick, ten drumlin
wygląda tak, jakby pojawił się sam.
Ale w rzeczywistości ten bębenek stanowi część
znacznie większej grupy bębnów, która pokrywa całą dolinę.
Fizyczne krajobrazy naszej planety
są kształtowane przez różne procesy.
Teraz, chociaż ten drumlin został stworzony
przez subglacjalną
deformację osadu, może to nie być jedyny proces, który może tworzyć drumliny.
Kiedy lodowiec szybko się topi, może
to spowodować ogromne ilości wody płynącej pod lodowcem.
Dzieje się tak podczas gorących
erupcji wulkanicznych, kiedy lawa topi lód lub gdy woda
zostaje uwięziona pod lodowcem i pęka tama lodowa.
Może to stworzyć subglacjalną mega-powódź,
lub jökulhlaup, generującą potężne przepływy wody, które
przepływają pod lodem, niszczą osad i tworzą bębny.
Tak więc drumliny mogą tworzyć się
zarówno poprzez depozycję, jak
i erozję: osadzanie związane z subglacjalną
deformacją osadu i erozję związaną
z katastrofalnymi powodziami z roztopów występujących pod lodem.
Podobnie jak tematy dotyczące
całej geografii, powstawanie drumlinów
jest nadal przedmiotem ciągłych badań.
Główną teorią w tej chwili jest
to, że bębny powstają w
wyniku subglacjalnej deformacji osadów: formowania i rzeźbienia
osadów pod lodowcem przez siłę płynącego lodu.
Alternatywnie, niektóre drumliny mogą zostać
zniszczone przez przepłynięcie wody
morskiej pod lodowcami lub być
może zostaną utworzone przez połączenie dwóch procesów pracujących razem.